ක‍ටුගහ සහ මිත්‍යාමය භූමිය (Katugaha + Mythical landscapes) : කොළඹ සස්කියා ප්‍රනාන්දු කලාගාරයේ පැවැත්වූ පාල පොතුපිටියගේ කලා ප්‍රදර්ශනය පිළිඹඳ විමසීමක් – 2011

නිරෝෂා රුවන්පතිරණ

හැඳින්වීමPala Pothupitiya

යුද්ධය අවසන් වී වසරකටත් අධික කාලයක් ගත වුවද යාපනයේ ජනජීවිතය සාමාන්‍ය සහ අසාමාන්‍යය අතර දෝලනය වන ව්‍යකූලත්වයක් දරයි. නොසන්සුන් බවකින් සන්නද්ධ වූ යාපන අර්ද්වීපය විටෙක සිංහල, ද්‍රවිඩ රුධිර විලක් මැද බිහිසුන් පරිස්ථානීය අවකාශයකි. එහිදී භූමිය අත්පත් කර ගැනීම වෙනුවෙන් එකිනෙකා පරයා සටහන්කල සිංහල, ද්‍රවිඩ ගැටුම හේතුවෙන්, එහි ගොඩනැගිලි තවමත් යුද්ධය නැමති වසංගතයේ සලකුණු දරන අතර බහුතරයක් ජනතාව සරණාගත කඳවුරුවල දුක්ඛිත ජීවිතයට තවම සමුදී නැත. නමුත් යාපන ප‍්‍රදේශයෙන් පරිබාහිරව ජිවිතය ගෙවන්නන්ගේ පරිකල්පනය වන්නේ, යාපනය සහ ලංකාවේ උතුරු ප‍්‍රදේශය වර්තමානය වන විට අනෙකුත් ප‍්‍රදේශන් මෙන් සශ‍්‍රීකත්වයෙන් අනුන සිනහව සතුට රජයන පාරාදීයක් බවය නමුත් එය යථාර්තයක් නොව බව පෙන්වීමටත්, එම සිතිවිල්ල හුදෙක් පුද්ගල මනසේ මිත්‍යාවක් බව සනාථ කිරීමත් පාල පොතුපිටිය කලාකරුවාගේ අභිප‍්‍රාය විය.

ශ‍්‍රී ලාංකේය සන්දර්භය තුළ දේශපාලන ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වඩාත්ම පුළුල් ලෙස ගබඩාවී ඇති මාධ්‍යය දෘශ්‍ය කලාවයි (පෙරේරා 2007:7). පාල පොතුපිටිය යනු එම දෘශ්‍ය කලාවේ නූතනත්වය සංකේතවත් කරන්නෙකි. අනුව දශකයේ අගභාගයේ ශ‍්‍රී ලංකාවේ දෘශ්‍ය කලාවේ නූතනත්වය පිළිබිඹු කරන ඔහු 90 ප‍්‍රවණතාවයෙ සිත්තරුන්ගේ පොදු තේමාවන් තම රුචිකත්වයට ග‍්‍රහණය කරගත් කලා ශිලිපියෙකි. එනම් යුද්ධය සහ සංවිධානගත දේශපාලන අපරාධ යාන්ත‍්‍රණය ඉදිරියේ අපේක්ෂාභංගත්වයට සහ අසරණබාවයට පත් සමාජයක පැවැත්ම 90 දශකයේ නිර්මාණකරනයේ වැදගත් තේමාවක් වූ අතර පොතුපිටිය එම ආභාසය මෙම කලා ප‍්‍රදර්ශනය තුළින් නිරූපනය කරන්නට උත්සාහ කළේය.

බලය, යුද්ධය, ජනවාර්ගිකත්වය, ආගමික විෂමතාවය, තුලින් ගොනැගුණු ප‍්‍රචණ්ඩත්වය (violence)සහ සමකාලින ශ‍්‍රී ලංකාවේ මතවාදී රාජ්‍යය යාන්ත‍්‍රණය (Ideological State Apparatus) පිළිබිඹු කිරීම උදෙසා ‘‘කටුගස සහ මිත්‍යාමය භූමිය” (Katugaha + Mythical Indscapes) කලා ප‍්‍රදර්ශනය දියත් කළේය. එහිද 2011 ජනවාරි මස 16 වන දින සිට ජනවාරිමස 31 වනදින දක්වා කොළඹ 07 සස්කියා ප‍්‍රනාන්දු කලාගාරයේ (SASKIA FERNANDO GALLERY) කලාකෘතීන් 22 ක් ආශ‍්‍රයෙන් පවත්වන ලදි. එහිදී කලාකෘතීන් 21 න් ඇක‍්‍රලික් නම් දියසායම් භාවිත කරමින් නිර්මාණය කල අතර ඔහු විසින් නිර්මාන්‍ය කරන ලද මිත්‍යාමය සත්වයකුගේ ස්ථාපන රුවක් ද දැකගත හැකිවිය.

කලාකරුවාගේ අභිප‍්‍රාය සහ නිරූපිත තේමාවන් පාඨනය කිරීම

කටුගහ යනු විවිධ අර්ථ දැක්වීම් ලබාදිය හැකි ප‍්‍රපංචයකි. එනම්. එය හුදෙක් කල්පවෘක්‍ෂයේ ප‍්‍රතිවිරුද්ධාත්මක අර්ථය නිරූපනය කරන්නක්ද, ක්‍රෝධය, වෛරය වැනි පෘථග්ජන සිතිවිලි නිරූපනය කරන්නන් විය හැකිය. 1980 ගණන්වල මුල් බාගයේ සිට ශ‍්‍රී ලංකාවේ උතුරු-නැගෙනහිර ප‍්‍රදේශයේ භූමිය අත්පත් කරගැනීම වෙනුවෙන් සිංහල – ද්‍රවිඩ පාර්ශවයන් අතර යුධමය වාතාවරණයක් ඇතිවිය එහි මුඛ්‍ය අරමුණ පාදක කොටගෙන ‘‘භූ-දේශපාලනය’’ (Geo-politics) නම් විස්තෘත තේමාව තුළින් කලාකරුවා සිතුවම නිමවන ලදි. එනම් බි‍්‍රතාන්‍යයන් විසින් යටත්විජිතයක් වශයෙන් මෙරට පාලනය කල කාලය තුළදී තම අණසක සහ ප‍්‍රයෝජනයක් උදෙසා වාර්ගික බෙදාවෙන්කොට පාලනය කිරීම මෙරට ස්ථාපනය කරන ලදි. එම වාර්ගික බෙදා වෙන්කිරීමෙහි අවසන් ඵලය වශයෙන් ද්‍රවිඩ ජනතාව ඊලාම් රාජ්‍යයක අවශ්‍යතාව සනිටුහන් කරන ලදි. යුද්ධය ආරම්භයේ සිටම දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් පුරා පැවති බිහිසුණු අත්දැකීම්, එනම් බෝම්බ, කෆිර් මිග් ප‍්‍රහාර, සමූල ඝාතන, ගේ දොර ඉඩකඩම් පුද්ගල දෑස් ඉදිරියේ විනාශවීම, ලේ වැගිරුන මනුෂ්‍ය ඝාතන, ජිවිතයේ හෙට දවස පිළිබඳව පැවති අනපේක්‍ෂිත බාවයක් සිංහල-දමිළ දෙපාර්ශවයටම පොදු අභිනතීන් විය එබැවින් යාපන ජනතාවගේ ශිෂ්ඨාචාරගතවීම පිළිබඳව කලාකරුවා සංකේතිය භාෂාවෙන් සිතුවම් කරයි. ඒ පිළිබඳ පොතුපිටිගේ අදහස වූයේ,

“යුද්ධය කියන්නේ අහිංසක තැනක් නොවේ. ලේ වැගිරෙන, මනුෂ්‍ය ඝාතන සිඳුවන තැනක් ඒ කටුකත්වය තුළින් මට චිත‍්‍රනය කලානම් පේ‍්‍රක්ෂකයන් මෙය පිළිකුල් කරන්න ඉඩ තිබුණි.”

                          (සස්කියා ප‍්‍රනාන්දු කලාගාරය, 22.01.2011)

කලාකරුගේ මෙම අදහසට සමගාමිව පෙරේරා පෙන්වා දෙන්නේ,

‘‘ප‍්‍රචණ්ඩත්වය නිරූපණය කරන කලාකෘතියන් තම පෞද්ගලික එකතුවක හෝ නිවසේ තබා ගැනීමට මැළි කමක් දක්වන්නේ, පරිස්ථානිය ආගමික විශ්වාසයන් තුළ එවැනිනක් අසුබ නිමිත්තක් ලෙස ගැනෙන බැවිනි’’

                                                   (පෙරේරා 2007: 8 )

සංකේතානුසාරයෙන් පුළුල් ප‍්‍රපංචයක් විග‍්‍රහ කරන බැවින් මෙය ඩකයිම්ගේ තෝටම්වාදයේ ආභාසයක්දැයි මට හැඟුණි. මෙහි දී බලය, ප‍්‍රචණ්ඩත්වය විග‍්‍රහ කිරීමේදී පහත කලා කෘතිය පාඨනය කිරීම වැදගත් වෙයි.

clip_image002

රූපය 01

මෙය බූවලෙකුගේ ස්වරූපයෙන් දැකිය හැකි අතර තම ශරීරයෙන් ප‍්‍රදේශයක් ආවරණය කිරීමට බූවල්ලාට හැකියාවක් ඇත. එනම් මෙහි රතුපැහැති දුම්කෝවක් යැයි සිතිය හැකි රුව තුලින් රුධිරය සංකේතවත් විය හැකිය. එනම් යුද්ධයේ කටුකබව, මිලේච්ඡබව තුළින් ලේ වැගිරුන බවත් ඒවා යාපන පොලව තුළ වෙලාගත් ස්වරූපයන් පෙන්වීමට උත්සාහ කල බව උපකල්පනය කළ හැකිය. සුදු පැහැති සිලින්ඩරාකාර රුව පොලිස් බැටන් පොල්ලක්සේද තවත් විටෙක ශිව ලිංගයක් වශයෙන්ද අනුමාන කළ හැකිය. ශිව ලිංගය යනු ද්‍රවිඩ ජනතාවගේ වන්දනියත්වයට පත්වූ ආගමික සංඛේතයක් වන අතරම දරවැන් නොමැති ස්ත‍්‍රින් එය කිරිවලින් නහවා පානය කිරීමෙන් සඵලතාවයට පත්වන බව ජනවහරේ අදහසකි. මේ අනුව සම්ප‍්‍රදායික කලාව තුළ ශිවලිංගය අර්ථ දක්වා ඇති අදහස් තුලින් මෙම කලාකෘතිය පාඨනය කිරීම වැදගත් වේ. තවද සුදු පැහැයෙන් නිරූපනය කොට ඇති බැවින් එහි ඇති නිර්මලත්වය, පවිත‍්‍රතාවය තවදුරටත් තහවුරු වෙයි. අධිකාරිය ලත්, බලසම්පන්න බාවය පෙන්නුම් කිරීමට පොතුපිටිය, ශිව ලිංගයේ අනුරුව චිත‍්‍රණය කලේ යැයි අවබෝධ වේ. ලොව බලවතා කවුරුන්ද පෙන්වීමට බ‍්‍රහ්ම හංසයා තුළින්ද විශ්ණු ඌරු වෙසින් උත්සාහ දරද්දී ශිව මෙම බලවත් ලිංගය තුළින් ලොවට ජනිත වූ බව හින්දු වැසියන්ගේ මිත්‍යා මතය වේ. මෙම කලා කෘතිය තුළ සිංහ සහ කොටි නියපොතු දක්වා තිබීමෙන් බලවත්බාවය තව දුරටත් සනිටුහන් කරයි. මෙහි වර්ණ භාවිතයේදී රතු, නිල්, සුදු, කහ කලූ වැනි වර්ණ භාවිත කොට ඇති අතර පහළ සිමාවෙහි දුඹුරු, කලූ වැනි වර්ණ යොදාගෙන ඇත. තවද මෙම සුදු පැහැති සිලින්ඩරාකාර රුව පොලිස් බැටන් පොල්ල යැයි අවබෝධ කර ගතහොත් අප‍්‍රිකානු රටවල මෙන් යාපනය ප‍්‍රදේශයේ ජිවත්වන පොලිස්, හමුදා නිලධාරීන්ගේ අඩන්තේට්ටම් වලට ද්‍රවිඩ ස්ත‍්‍රින් ගොදුරු විය හැකි අවස්ථා ඇති බවට මෙම සිතුවම පාඨනයේදී මට වැටහෙයි. එනම් බලවත් අධිකාරියක් ඉදිරියේ නිර්ප‍්‍රභූන්ගේ (subaltern) සමාජ තත්ත්වය බූවල්ලෙකු මෙන් සමාජය පුරා සංසරණය වී ඇති බව පූර්ව රූපාර්ථවේදී පාඨනය තුළදී ආකේත (encodes) විකේතනය (decode) කරමින් විග‍්‍රහ කල හැකිය.

සම්පූර්ණ ලිපිය පහත යොමුවෙන් ලබාගන්න.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Comments

  • Unnathi  On November 12, 2011 at 12:12 pm

    really interesting to read. keep up writing Nirosha,good work

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: